กลับสู่หน้าแรก  
   
 
 
   บ้านใกล้เรือนเคียง
  อ.ไฉนพร ด่านวิรุทัย
  อ.ขวัญใจ กนกเมธากุล
  อ.อารยัน จันศรี
  อ.อัจฉรา ศิริมังคลา
  อ.ชูศักดิ์ พูนสวัสดิ์
  อ.พิทักษ์ นาสมใจ
  อ.สุจิตรา ยังมี
  อ.พนาวัลย์ หมู่โสภณ
  นายกิติศักดิ์ ภูผาสิทธิ์
 
   แนะนำเว็บไซต์
  มหาวิทยาลัยขอนแก่น
  คณะวิทยาศาสตร์
  ภาควิชาเคมี
  ศูนย์คอมพิวเตอร์
  สำนักวิทยบริการ (ห้องสมุด)
  สำนักทะเบียน
  บัณฑิตวิทยาลัย
 
 
 
: : รายละเอียดโครงการวิจัย : : กลุ่มวิจัยไซเดอโรฟอร์ : : ผลงานในโครงการวิจัยไซเดอโรฟอร์
รายละเอียดโครงการวิจัย

  ฟีนาซีนคืออะไร?

ฟีนาซีน ผลิตภัณฑ์ธรรมชาติที่เป็นสารแมทาบอไลท์ทุติยภูมิ ได้จากการเลี้ยงแบคทีเรียหลายสายพันธ์
ได้แก่ Pseudomonas, Streptomyces รวมถึงแบคทีเรียที่อยู่ในดินและในทะเล สารฟีนาซีนและอนุพันธ์
ของสารฟีนาซีน มีสมบัติเป็น สารปฏิชีวนะ (antibiotic) สารต้านมะเร็ง (antitumor) สารต้านมาลาเรีย (antimalaria)
และสารต้านปรสิต (antiparasitic)นอกจากนั้นยังเป็นสารประเภทรีดอกซ์ ไซคลิก (redox cyclic)
ที่สามารถทำให้เกิดปฏิกิริยาออกซิเดชันได้อย่างอัตโนมัติ (autooxidation) และมีลักษณะพิเศษที่สามารถเกิดการถ่ายโอน
ประจุได้ดี แบคทีเรียบางชนิดสามารถผลิตอนุพันธ์ของฟีนาซีนได้มากกว่า 1 ชนิด เช่น Pseudomonas aeruginosa
ซึ่งสามารถผลิตอนุพันธ์ของสารฟีนาซีนได้อย่างน้อย 3 ชนิด ได้แก่ สาร pyocyanin สาร phenazin-1-carboxylic
acid และ 1-hydroxyphenazine เป็นต้น สารฟีนาซีนเป็นสารประกอบเฮเทอโรไซคลิก (heterocyclic compound)
ที่มีไนโตรเจนอะตอมอยู่ในโมเลกุล
 

โครงสร้างหลักของสารฟีนาซีน

 

  กระบวนการแยกฟีนาซีน

การนำสารฟีนาซีนที่ผลิตโดยแบคทีเรียไปใช้ประโยชน์นั้น ต้องผ่านกระบวนการแยกทางเคมีต่าง ๆ
โดยใช้เทคนิคทางวิทยาศาสตร์ดังต่อไปนี้

Liquid phase extraction
Solid phase extraction
Chromatography (Ion-exchange ทั้ง cation และ anion รวมทั้ง adsorption)
 
  การทดสอบและการตรวจหาสารฟีนาซีน

การตรวจสอบสารฟีนาซีน วิธีที่นิยมทั่วไปในการตรวจสอบสารฟีนาซีนอาศัยการวัดการดูดกลืนแสง
ด้วยเทคนิค UV-Visible Spectrophotometry และการตรวจสอบด้วยเทคนิค High Performance
Liquid Chromatography (HPLC) เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีการทดสอบทางชีววิธี (Bioassay) เนื่องจาก
การมีสมบัติเป็นสารปฏิชีวนะของสารฟีนาซีน
 

สเปกตรัมของสาร phenazine-1-caboxylic acid
 

ตัวอย่างการยับยั้งการเติบโตของเชื้อแบคทีเรียของสารฟีนาซีน
 

 
  การศึกษาและการหาลักษณะโครงสร้างทางเคมี

สามารถใช้เครื่องมือต่างๆในการหาลักษณะโครงสร้างทางเคมีของฟีนาซีนได้ อาทิเช่น Nuclear Magnetic
Resonance Spectrometer (NMR)
Gas Chromatography-Mass Spectrometer (GC-MS)
UV-VIS spectrophotometer เป็นต้น
 
  ประโยชน์ของสารฟีนาซีนในด้านต่างๆมีดังนี้

  ด้านการเกษตร จากการที่สารฟีนาซีน มีสมบัติเป็นสารต้านเชื้อแบคทีเรียและเชื้อรา ดังนั้นสามารถลดการเกิดโรค
Take-all ในรากข้าวโพดอันเป็นสาเหตุมาจากเชื้อ Gaeumannomyces graminis var tritici รวมทั้ง
สามารถยับยั้งการเติบโตของเชื้อราที่ก่อโรคพืชชนิดอื่นๆ ได้เช่นกัน

  ด้านการแพทย์ พบว่าสารฟีนาซีนบางชนิดมีสมบัติเป็นยาต้านมะเร็งได้ แต่สารฟีนาซีน ประเภทดังกล่าวนี้จะมีโครงสร้าง
ค่อนข้างซับซ้อน

  ด้านอุตสาหกรรม เนื่องจากสารฟีนาซีน มีสมบัติเป็นสารประกอบที่สามารถเกิดการรีดอกซ์ได้ง่าย จึงสามารถ
ใช้ในด้านไบโออิเล็กทรอนิกส์และไบโอเซนเซอร์ โดยนำไปประยุกต์เป็นตัวกลาง(Mediator) ในระบบของ Glucose
sensors ได้

 
  ทุนวิจัยที่ให้การสนับสนุนงานวิจัย

The Postgraduate Education and Research Program in Chemistry (PERCH).

 
 
   
    ออกแบบและพัฒนา โดย กิติศักดิ์ ภูผาสิทธิ์